Krakowscy Żydzi

Początki osadnictwa żydowskiego w okolicach Krakowa nie są nam znane. Wiemy na pewno, że miasto Kazimierz zostało założone na terenie dawnej wsi Bawół w 1335 roku przez Kazimierza Wielkiego.

(by bazylek)

Jego według legendy, kochanką - była piękna Żydówka Estera. W Krakowie Polak z Żydem byli dobrymi sąsiadami, razem się bawili, razem handlowali. Z czasem, między tymi dwiema przyjaźnie żyjącymi religiami, zaczęły się pojawiać poważane spięcia. Doszło do pierwszych pogromów Żydów w 1369 i w 1407 roku. W 1495 roku król Jan Olbracht nakazał Żydom opuszczenie Krakowa i zamieszkanie na Kazimierzu, a jako oficjalny powód usunięcia społeczności żydowskiej z Krakowa podano oskarżenie o podpalenie kościoła św. Anny. Zabroniono im osiedlania się poza Kazimierzem. Społeczność żydowska wybudowała tam synagogi, szkoły, w których uczyli wybitni rabini, cmentarze i inne budowle i wkrótce Kazimierz zyskał miano ośrodka kultury żydowskiej. Na drodze wyborów wybierano starszyznę, która wraz z rabinami tworzyła władze żydowskie zarządzające miastem, ale podlegające władzy królewskiej.

Spory wynikłe pomiędzy dwoma Żydami rozstrzygał sąd kahalny, a jeśli dotyczyły Żyda i chrześcijanina, sąd wojewodziński. Anstysemityzm wzmagał się. Za czasów panowania Władysława IV Wazy Kazimierz odgrodzono od Krakowa murem, który wyburzono w czasach Wolnego Miasta Krakowa. W 1791 roku Kazimierz został włączony do Krakowa, a od 1860 roku Żydzi mogli osiedlać się poza ta dzielnicą. Okropieństwa doznali podczas II wojny światowej, kiedy to nienawidzący ich hitlerowscy obrali za cel zniszczenie narodu żydowskiego. W Krakowie Niemcy najpierw zamknęli wszystkich Żydów w wybudowanym na Podgórzu getcie, a następnie wywieźli ich i masowo zgładzili w obozach koncentracyjnych. Holokaust przetrwało ok. 13 tysięcy krakowskich Żydów, jednak wielu z nich opuściło stolicę Małopolski. Ośrodek kultury żydowskiej, jakim był niegdyś Kazimierz, upadł.

(by zoonabar)

Dziś Kazimierz jest dzielnicą Krakowa. Różni się od pozostałych dzielnic wąskimi uliczkami i małymi domkami, specyficznym klimatem i malowniczością. Zapomniany i zrujnowany niegdyś Kazimierz powoli odzyskuje swój blask. Obecnie odrestaurowuje się fasady kamienic, remontuje je, powstają liczne restauracje i kawiarnie przyciągające na kawę i hamantaszę, trójkątne ciasteczko z makiem nie tylko rzesze turystów, ale także samych Krakowian, dla których umówienie się na towarzyskie spotkanie w tej dzielnicy odznacza się dobrym tonem. Na Kazimierzu organizowane są koncerty i wystawy. Głównymi zabytkami na Kazimierzu jest siedem synagog, mykwy, Kirkut, Nowy Cmentarz, kościół św. Katarzyny, kościół Bożego Ciała, kościół św. Michała, który pełnił m.in. funkcję siedziby oo. Paulinów i w którego podziemiach została utworzona Krypta Zasłużonych.

(by cirque-du-pablo)